Keynote Sprekers Archiefcongres 2026
Voor Archiefcongres 2026 hebben we naast de verdiepingssessies een bijzonder plenair programma. Het congres is onder leiding van dagvoorzitter Marcia Luyten. Zij opent met een digitaal interview met Colleen Shogan, de 11e archivaris van de Verenigde Staten. Daarna spreekt Laurentien van Oranje-Nassau. En als afsluiting hebben we een verrassende spreker die de dag in perspectief zet. Graag lichten wij dit hieronder toe.
Bekijk de verdiepingssessies
cultuurhistoricus, journalist
Marcia Luyten is cultuurhistoricus, journalist, presenteerde het interview- en discussieprogramma Buitenhof en radioprogramma Met Het Oog Op Morgen. Sinds 2019 schrijft ze beeldbepalende columns voor de Volkskrant, zoals recentelijk ‘Verzet je’ (te lezen op haar site).
Marcia schrijft en spreekt vaak over democratie en economie. Over opkomende autocratieën, de macht van Techbedrijven en de rol die de economie daarin speelt. Zo verschenen van haar hand de boeken Kiezen voor democratie of voor dictatuur (2024) en Democratie is niet voor bange mensen (2023).
Haar literaire non-fictie Het geluk van Limburg (2015) werd bekroond met de Brusseprijs voor het beste journalistieke boek van het jaar. Aan de hand van een familiekroniek vertelt dit boek het verhaal van de glorie en ondergang van de Nederlandse steenkoolindustrie.
Meer informatie
> Marcia Luyten
Archives and Democracy: Safeguarding Access in an Age of Distrust
Dr. Colleen J. Shogan was de eerste vrouw in de Amerikaanse geschiedenis die door de president werd benoemd en door de Senaat werd bevestigd om leiding te geven aan de National Archives and Records Administration (NARA). Als bekend auteur en politicoloog zet Colleen zich sterk in voor burgerschapsvorming en gaf ze prioriteit aan het toegankelijker maken van de archiefstukken van het Nationaal Archief voor een breder publiek. Onder haar leiding lanceerde NARA talrijke strategische initiatieven om de dienstverlening te verbeteren en de collectie toegankelijker te maken, zowel fysiek als online, met als doel de publieke participatie te bevorderen en de democratie in ons land te versterken.
Toekomst van de democratie
Colleen is momenteel senior adviseur bij More Perfect, een samenwerkingsverband van 37 presidentiële centra en honderden maatschappelijke leiders en organisaties, dat Amerikanen uitnodigt om na te denken over de meest blijvende lessen uit de geschiedenis en tegelijkertijd de toekomst van de democratie vorm te geven. Ze is tevens Senior Fellow in Civics Education bij Stand Together en adjunct-hoogleraar Bestuurskunde aan de Georgetown University.
Toen we aan het nadenken waren over het thema van het congres bespraken wij ook de situatie in de VS. Hoewel deze functie traditioneel als onpartijdig wordt beschouwd en veel eerdere archivarissen onder regeringen van beide partijen hebben gediend, ontsloeg president Donald Trump Shogan kort na zijn aantreden (NRC). Wat zou de archivaris allemaal te vertellen hebben?
Meer informatie
> Colleen Shogan
> More Perfect
Medeoprichter Stichting (Gelijk)waardig Herstel
Toegang voor wie?
Informatie, inclusie en de lessen van de Toeslagenaffaire
De Toeslagenaffaire liet zien dat informatie juridisch beschikbaar kan zijn, maar praktisch onbereikbaar of onbegrijpelijk voor burgers. De Toeslagenaffaire heeft pijnlijk blootgelegd wat er gebeurt wanneer informatieprocessen binnen de overheid tekortschieten. Ouders hadden recht op informatie, maar kregen geen inzicht, geen begrijpelijke uitleg en geen reële mogelijkheid tot correctie.
Laurentien van Oranje reflecteert vanuit haar betrokkenheid bij herstel- en dialoogprocessen met gedupeerde ouders op de fundamentele vraag: wat betekent toegang tot informatie werkelijk? Toegang gaat verder dan archiefwetgeving of openbaarheid; het vraagt om begrijpelijkheid, transparantie in besluitvorming en menselijke maat.
Voor archieven betekent dit een bredere opdracht: niet alleen zorgvuldig bewaren, maar ook bijdragen aan een informatiecultuur waarin dossiers reconstrueerbaar, uitlegbaar en toetsbaar zijn. Hoe kunnen archiefprofessionals bijdragen aan een overheid die leert van systeemfouten?
Meer over Laurentien van Oranje-Nassau
Laurentien van Oranje-Nassau is oprichter van Stichting Lezen & Schrijven, initiatiefnemer van Missing Chapter Foundation en al jaren actief op het snijvlak van geletterdheid, participatie, overheid en burgerperspectief. Haar kracht ligt in het verbinden van systeemwereld en leefwereld. Medeoprichter Stichting (Gelijk)waardig Herstel (2023): samen met gedupeerde ouders, kinderen en jongeren en experts ontwikkelden ze een schaalbare civielrechtelijke herstelaanpak en uitvoeringsorganisatie voor de kinderopvangtoeslagaffaire.
Meer informatie
> Laurentien van Oranje-Nassau
> Stichting (Gelijk)waardig Herstel
Het Archiefcongres is een initiatief van KVAN, dé beroepsorganisatie voor professionals en instellingen in de archiefsector.
